Tien jaar geleden startte Ellen-Rose Kambel de Rutu Foundation, een stichting die zich inzet om meertalig en intercultureel onderwijs de norm te maken. De stichting groeide en vele projecten volgden. Maar hoe neem je de volgende stap? Hoe kan deze sociale onderneming verder professionaliseren en duurzamer worden? Ellen-Rose deelt haar ervaringen.
Taal is een belangrijk onderdeel van je identiteit. Wie gedwongen wordt zijn eigen taal te vergeten of wordt beledigd en zelfs als minderwaardig wordt gezien omdat hij een andere taal spreekt, verliest een deel van zijn identiteit en daarmee een deel van zichzelf. Ellen-Rose Kambel strijdt hier al jaren tegen. Eerst vijftien jaar als trainer mensenrechten voor onder meer inheemse leiders in Suriname, later verschoof haar aandacht ook naar het onderwijs.
Ellen-Rose: 'Wereldwijd krijgen kinderen les in een voor hen vreemde taal, omdat hun eigen taal niet 'de norm' is. Thuis wordt de eigen taal gesproken, op school worden kinderen in het keurslijf van een andere taal en cultuur gedwongen. Daardoor kunnen ze niet altijd meekomen met de rest van de klas omdat ze eerst die achterstand moeten overbruggen. Dat ze ook iets extra's meebrengen, namelijk een andere taal, daar is weinig begrip voor.'
Intercultureel als norm
In 2011 startte Ellen-Rose de Rutu Foundation en verplaatste het werkveld zich onder meer naar Nederland. 'Onze missie is om meertalig en intercultureel onderwijs de norm te maken. Een van de dingen die we vanaf het begin deden, was het uitgeven van een twee-talige rekenmethode met lesmateriaal in de moedertaal én de taal die door de school wordt voorgeschreven. Dat sloeg heel goed aan. Dit concept vind nu zijn weg in Europa.'
“Van project naar project springen zonder duurzame basis.”
Mindshift
Met goed lesmateriaal alleen ben je er niet. 'De mindshift van de leerkrachten die ermee werken is lastiger. Ons werk gaat daarom veel verder dan het uitgeven van lesmateriaal. De Rutu Foundation verzorgt trainingen, we betrekken onderzoek en politiek bij ons werk, hebben het keurmerk Language Friendly School opgericht en bouwen aan een breed netwerk om intercultureel onderwijs een duurzaam en integraal onderdeel van het onderwijs te maken.'
“We hebben altijd op behoeftebasis gewerkt. Als er een aanvraag binnenkwam, gingen we op zoek naar sponsoren om het nodige geld in te zamelen om het project te starten. Als het project afgerond was, was het geld ook op.' Vorig jaar realiseerde ik me ineens dat ik geen zin meer had in het 'bedelen' om geld. Om van project naar project te springen zonder duurzame basis. Een bestuurslid attendeerde mij op de Leergang Sociaal Ondernemen. Deze leergang leek mij een mooie rode draad in het verder professionaliseren van de stichting. En wat een eye-opener was dat! Op de eerste lesdag ontdekte ik dat er een naam is voor wat we met de Rutu Foundation doen: Leergang Sociaal Ondernemen.'
“Ik ben gewend veel alleen te doen, maar nu zie ik dat dat simpelweg niet mogelijk is als we echt impact willen maken.”
Investment
'Ik leerde al snel dat winst maken geen schande is, maar een noodzaak als je je organisatie verduurzaamt. Ik hoef toch geen grote auto? Dacht ik altijd. Maar winst maak je zodat je niet meer afhankelijk bent van sponsoren en goedwillende donateurs. En onafhankelijk was precies wat ik wilde zijn. Je moet winst maken zodat je door kunt met je onderneming, om te investeren in de toekomst. Waarom had niemand mij dat ooit eerder verteld?”
Zelfvertrouwen
'De leergang gaf mij enorm veel zelfvertrouwen. Ik stapte er bijvoorbeeld in met het idee: 'Ik weet niet veel van marketing, dat zoveel scholen en instellingen ons weten te vinden is toeval.' Maar al bij het eerste boek dat ik las over marketingstrategieën dacht ik: dat doen we allemaal al! Alleen had het nooit een naam of een theoretische basis. "Ik doe maar wat," dacht ik altijd. Maar ik doe niet zomaar wat. Dat geeft mij het vertrouwen dat ik het waard ben, dat ons bedrijf het waard is. Want als ik het al niet geloof, waarom zou een ander het dan wel geloven? Tegenwoordig kan ik bij een lezingaanvraag simpelweg vragen: 'Wat is uw budget?'
'De sessie met PricewaterhouseCoopers (PwC) binnen de leergang gaf mij vooral inzicht. Door over je bedrijf te praten kom je tot zelfinzicht. Dat geldt ook voor de intervisiesessies, de begeleiding door mijn coach en het contact met mede-ondernemers. Of dat nu gaat over praten over de budgetplannen, een te open en daardoor makkelijk te kopiëren concept van de stichting of het ontwikkelen van vertrouwen in je eigen kunnen. Ik ben gewend veel alleen te doen, maar nu zie ik dat dat simpelweg niet mogelijk is als ik echt impact wil maken met de Rutu Foundation.'
Eerste concrete stappen
'Wat ik al heb doorgevoerd in de organisatie? Het verschil tussen interne en externe financiering. Het eerste is wat je zelf hebt verdiend, het tweede is wat je hebt ontvangen van bijvoorbeeld donaties. Ik gooide altijd alles op één hoop, maar nu houden we dat gescheiden en richten we ons op honderd procent interne financiering. Dat is een langetermijnplan, maar wat we al bereikt hebben is een sluitende begroting met normale salarissen voor alle medewerkers, inclusief mijzelf.'